Ks. kardynał Józef Glemp urodził się 18 grudnia 1929 roku w Inowrocławiu, jako
syn Kazimierza Glempa, byłego powstańca wielkopolskiego, i Salomei z Kośmickich.
Lata dziecięce i młodość spędził w miejscowości Rycerzewo koło Inowrocławia. Do
wybuchu II wojny światowej ukończył cztery klasy szkoły powszechnej w Kościelcu
Kujawskim, a podczas okupacji niemieckiej pracował przymusowo w niemieckim
gospodarstwie rolnym. Po wyzwoleniu, w marcu 1945 roku, rozpoczął naukę w
Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, które
ukończył w roku 1950 roku.
Po maturze
wstąpił do Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie. Tam odbył
dwuletnie studia filozoficzne, a studia teologiczne kontynuował w Arcybiskupim
Seminarium Duchownym w Poznaniu. Święcenia kapłańskie otrzymał 25 maja 1956
roku, w bazylice prymasowskiej w Gnieźnie, z rąk biskupa Franciszka
Jedwabskiego, sufragana poznańskiego, który udzielił ich w zastępstwie
internowanego wówczas kardynała Stefana Wyszyńskiego. Był to okres ingerencji
władz państwowych w sprawy wewnętrzne Kościoła, także gdy chodziło o obsadę
stanowisk kościelnych. Ks. Józef Glemp nie otrzymał zgody na podjęcie pracy w
wyznaczonej przez władzę kościelną parafii i w związku z tym pomagał
duszpastersko w rodzinnej parafii św. Jakuba w Mogilnie. Po zmianie sytuacji
politycznej, w grudniu tegoż roku podjął obowiązki kapelana sióstr dominikanek w
Mielżynie pod Gnieznem, przy zakładzie dla dzieci nieuleczalnie chorych,
równocześnie poświęcając się pracy wychowawczej i nauczaniu religii w szkole w
Ruchocinku i w domu dla nieletnich przestępców w Witkowie koło Gniezna; przez
miesiąc pełnił też zadania administratora parafii w Brudzewie k. Witkowa.
Następnie był kapelanem sióstr Sacré Coeur w Polskiej Wsi koło Pobiedzisk,
prowadzących liceum ogólnokształcące dla dziewcząt. Stamtąd został przeniesiony
do parafii Wniebowzięcia NMP w Wągrowcu, gdzie pełnił obowiązki wikariusza oraz
prefekta w liceum pedagogicznym, a następnie do Miasteczka
Krajeńskiego.
W latach 1958 - 1964 ks. Glemp
odbył studia specjalistyczne z zakresu prawa kanonicznego i świeckiego na
Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie, uzyskując doktorat obojga
praw. Ukończył także kurs specjalistyczny w Papieskim Uniwersytecie
Gregoriańskim, m.in. stylistyki łacińskiej (1963), oraz Studium Administracji
Kościelnej przy Kongregacji Soboru (1962) i trzyletnie Studium Rotalne,
uzyskując tytuł adwokata Roty Rzymskiej (1961-1964).
1 grudnia 1967 roku rozpoczął
pracę w Sekretariacie Prymasa Polski w Warszawie, stając się jednym z
najbliższych współpracowników i domowników kard. Stefana Wyszyńskiego. Pracował
w charakterze referenta do spraw prawnych i przez pewien czas pełnił obowiązki
referenta prasowego Sekretariatu. Jako kapelan i sekretarz Prymasa towarzyszył
mu podczas wielu uroczystości kościelnych na terenie Polski, a także w licznych
podróżach do Rzymu - uczestniczył w audiencjach u papieża Pawła VI, mógł z
bliska obserwować prace synodów biskupów w Rzymie i brał udział w wielu ważnych
rozmowach z przedstawicielami rządu PRL. W 1975 roku ks. dr Józef Glemp został
powołany na stanowisko sekretarza Komisji Episkopatu Polski do spraw instytucji
polskich w Rzymie i został członkiem Komisji Episkopatu do spraw rewizji prawa
kanonicznego. Pełnił także obowiązki kuratora Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek
Służebnic Krzyża i Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus i był sędzią
w procesie beatyfikacyjnym sługi Bożego ks. Władysława Korniłowicza. Służył też
pomocą duszpasterską w kościele św. Marcina i w ośrodku duszpasterstwa
akademickiego przy kościele św. Anny w Warszawie, był duszpasterzem warszawskich
prawników. W 1972 roku otrzymał godność kapelana honorowego Jego Świątobliwości,
a cztery lata później kanonika gremialnego Kapituły Prymasowskiej w
Gnieźnie.
W latach 1972-1979, jako asystent
prof. H. Kupiszewskiego, prowadził zajęcia z prawa rzymskiego, a później
ćwiczenia z prawa małżeńskiego na Wydziale Prawa Kanonicznego Akademii Teologii
Katolickiej w Warszawie, a jako delegat Prymasa-Wielkiego Kanclerza Akademii
Teologii Katolickiej uczestniczył w przewodach doktorskich i habilitacyjnych w
tej uczelni. W marcu 1975 roku przeprowadził na wspomnianym Wydziale
nostryfikację swego doktoratu. Jako pomoc dydaktyczną dla studentów opublikował
w Wydawnictwie ATK, w 1974 roku, Lexiculum prawa rzymskiego, które było
pierwszym tego typu opracowaniem na gruncie polskim. Napisał w tym czasie wiele
artykułów z dziedziny prawa kanonicznego i historii Kościoła, zamieszczanych w
krajowych i zagranicznych czasopismach i w pracach zbiorowych. Ks. dr Glemp brał
również udział w licznych spotkaniach i zjazdach kanonistów, tak polskich, jak i
zagranicznych, np. w III Międzynarodowym Kongresie Prawa Kanonicznego w
Pampelunie w 1976 roku.
4 marca 1979 roku ks. prałat
Józef Glemp został mianowany biskupem ordynariuszem diecezji warmińskiej.
Święcenia biskupie otrzymał w bazylice prymasowskiej w Gnieźnie, 21 kwietnia
1979 roku, z rąk kardynała Prymasa Stefana Wyszyńskiego, arcybiskupa metropolity
krakowskiego Franciszka Macharskiego i biskupa Jana Obłąka, ówczesnego sufragana
warmińskiego. W Episkopacie Polski pełnił funkcję przewodniczącego Komisji
Iustitia et Pax , a także był członkiem komisji: do spraw duszpasterstwa
ludzi pracy, do spraw rewizji prawa kanonicznego i do spraw instytucji polskich
w Rzymie. Ponadto pełnił funkcję współprzewodniczącego zespołu legislacyjnego
powołanego przez Komisję Wspólną Przedstawicieli Rządu i Episkopatu i był
członkiem stałej grupy roboczej Episkopatu Polski i Episkopatu Francji. Jako
biskup ordynariusz diecezji warmińskiej erygował wiele parafii, ośrodków
duszpasterskich i katechetycznych, wizytował parafie i troszczył się o rozwój
życia konsekrowanego w diecezji, udzielając różnorakiej pomocy licznym
zgromadzeniom zakonnym, a zwłaszcza związanym z tymi ziemiami siostrom
katarzynkom i karmelitankom. Był propagatorem kultu bł. Doroty z Mątowów i
świątobliwej Reginy Protmann, obecnie błogosławionej, jak również sługi Bożego
Stanisława Hozjusza, biskupa warmińskiego z XVI wieku, kontynuując jego proces
beatyfikacyjny, a także organizując uroczystości hozjańskie w Olsztynie i we
Fromborku, z udziałem Prymasa Wyszyńskiego i polskich biskupów, w sierpniu 1979
roku. Zainicjował również prace przygotowawcze do duszpasterskiego synodu
diecezji warmińskiej, sprowadził relikwie św. Wojciecha i rozpoczął ich
peregrynację w diecezji. W latach posługi biskupiej na Warmii odwiedził
środowiska polonijne w Detroit (USA), w Kanadzie, we Francji i w RFN i
przewodniczył pielgrzymce swoich diecezjan do Rzymu, Asyżu, Monte Cassino i
Capranica di Sutri.
Po reorganizacji struktur
Kościoła w Polsce, w marcu 1992 roku, ks. kardynał Józef Glemp pozostał
arcybiskupem metropolitą warszawskim, zachowując godność Prymasa Polski, jako
kustosz relikwii św. Wojciecha, a także ordynariuszem wiernych obrządku
wschodniego żyjących w Polsce i nie mających własnego ordynariusza. Od 1981 do
2004 roku pełnił funkcję przewodniczącego Rady Stałej (dawniej Rady Głównej) i
Konferencji Episkopatu Polski. Był także przewodniczącym II Synodu Plenarnego w
Polsce, trwającego w latach 1991-1999. Jest członkiem watykańskiej Kongregacji
dla Kościołów Wschodnich (od 1983), Papieskiej Rady do spraw Kultury (od 1993),
Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej (od 2002) i honorowym członkiem
Papieskiej Międzynarodowej Akademii Maryjnej. W latach 1993-1998 był członkiem
Papieskiej Rady „Iustitia et Pax”, natomiast do roku 2004, jako
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, należał do Rady Konferencji
Biskupów Europy (CCEE). Pełni także godność honorowego przewodniczącego
międzynarodowych spotkań Uomini e Religioni (Ludzie i Religie),
organizowanych przez rzymską Wspólnotę św. Idziego. Jest wielkim kanclerzem
Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (dawna Akademia Teologii
Katolickiej) i Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie oraz doktorem
honoris causa następujących wyższych uczelni: Akademii Teologii
Katolickiej w Warszawie (1982), Villanova University w Filadelfii (1985),
Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (1985), University of Santo Tomas w Manili
na Filipinach (1988), Università degli Studi di Bari we Włoszech (1990), Seton
Hall University w South Orange NY w USA (1991), Szkoły Głównej Gospodarstwa
Wiejskiego w Warszawie (1992), Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie
(1995), Loyola University w Chicago (1998) i Uniwersytetu Kardynała Stefana
Wyszyńskiego w Warszawie (2001). Ks. kardynał Józef Glemp otrzymał także godność
baliwa wielkiego krzyża honoru i dewocji Suwerennego Rycerskiego Zakonu
Szpitalników Świętego Jana Jerozolimskiego, zwanego Maltańskim (1994), i pełni
funkcję wielkiego przeora Zwierzchnictwa Polskiego Zakonu Rycerskiego Grobu
Bożego w Jerozolimie (od 1996). Posiada honorowe obywatelstwo wielu miast, m.in.
Warszawy, Inowrocławia, Mogilna, Żnina, Darłowa, Miechowa, Piastowa i Łowicza
oraz Castel Sant` Elia i Codroipo we Włoszech, a także wiele różnych odznaczeń.
W listopadzie 2000 roku otrzymał w Pistoi (Włochy) Pokojową Nagrodę im. Giorgia
La Piry (Premio della Pace "Giorgio La Pira" 2000) w uznaniu dla postawy w
czasie stanu wojennego w Polsce, a we wrześniu 2003 roku Statuetkę
„Złotego Hipolita” i Godność „Wybitnej Osobistości Pracy Organicznej”, przyznane
przez Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego.
Jako duchowy opiekun polskiej
emigracji odwiedza środowiska polonijne w różnych krajach świata. Był z wizytą
duszpasterską w Argentynie i Brazylii (1984), w Kanadzie (1986), w Belgii
(1987), w Norwegii i Szwecji (1987), w Irlandii (1988), w Australii i Nowej
Zelandii (1988), w Rumunii (1992), w Kazachstanie (1992, 2000), w Meksyku
(1993), w Szwajcarii (1994, 2000), w Republice Południowej Afryki (1998), a
także w Zachodniej i Wschodniej Syberii (1999). Kilkakrotnie gościł we Francji,
w Wielkiej Brytanii, w USA, w Austrii, w Niemczech, w Hiszpanii, w ZSRR, a
następnie w Rosji, a także w Czechach, na Słowacji, w Grecji, Finlandii,
Portugalii, na Białorusi, na Węgrzech, na Malcie, w Luksemburgu i na Ukrainie.
Odwiedził polskich misjonarzy pracujących w Algierii i na Wybrzeżu Kości
Słoniowej (1987), a także polskie karmelitanki w północnej Norwegii (1996, 2000)
i członków polskiej wyprawy polarnej w ośrodku badawczym za Kołem Podbiegunowym
na Spitsbergenie (1996). W roku 1998 poprowadził ulicami Sankt Petersburga
pierwszą od czasu rewolucji październikowej procesję Bożego Ciała. Jako członek
kolegium kardynalskiego i watykańskich dykasterii często bywa w Rzymie, a także
uczestniczy w synodach biskupów. Otacza troską Polskie Seminarium Duchowne w
Paryżu i polskie instytucje w Wiecznym Mieście.
Ks. kardynał Józef Glemp
przewodniczył wielu uroczystościom religijnym i patriotycznym w kraju i
zagranicą, m.in. narodowej pielgrzymce do Fatimy, rozpoczynającej peregrynację
figury Matki Bożej Fatimskiej przez polskie diecezje (1995); narodowym
pielgrzymkom jubileuszowym do Ziemi Świętej i do Rzymu (2000); obchodom
pięćdziesięciolecia bitwy pod Monte Cassino (1994), jubileuszy duszpasterstwa
polskiego (we Francji, w Anglii i Walii, w Niemczech, w Austrii, w Szwajcarii, w
USA i we Włoszech), pięćdziesięciolecia Ligi Katolickiej w USA, dwusetnej
rocznicy powstania Mazurka Dąbrowskiego w Reggio Emilia we Włoszech,
dwóchsetlecia Konstytucji 3 Maja, czterechsetlecia stołeczności Warszawy,
dwóchsetlecia diecezji warszawskiej, pięćdziesięciolecia powstania w getcie
warszawskim i powstania warszawskiego; oraz powtórnym pogrzebom: Ignacego Jana
Paderewskiego, króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, generała Władysława
Sikorskiego, prezydenta Ignacego Mościckiego, obchodom tysiąclecia śmierci św.
Wojciecha w różnych polskich diecezjach i wielu uroczystościom w sanktuarium
Maryjnym na Jasnej Górze; uczestniczył także w obchodach Wielkiego Jubileuszu
Roku 2000 w polskich metropoliach i diecezjach, a w lipcu tegoż roku dokonał
poświęcenia polskiego cmentarza wojennego w Katyniu. Przypominając o
niezrealizowanym postanowieniu twórców Konstytucji 3 maja, zainicjował budowę
świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie jako wotum narodu polskiego za dar
odzyskanej wolności.
Ks. Prymas spotykał się z wieloma
wybitnymi osobistościami życia politycznego, m.in. z królem Hiszpanii Juanem
Carlosem, Belgii - Baudouinem, Norwegii - Olafem, Szwecji - Carlem Gustavem, z
prezydentami: USA - George`em Bushem i George` em W. Bushem, Francji - Jacques
Chirakiem i François Mitterandem, Portugalii - Mario Soaresem, Włoch - Sandro
Pertinim i Oscarem Luigim Scalfaro, z premier Wielkiej Brytanii Margaret
Thatcher i sekretarzem generalnym ONZ Javier Pérez de Cuéllarem, a także z
Michaiłem Gorbaczowem oraz Matką Teresą z Kalkuty, Bratem Rogerem z Taizé,
Patriarchą Konstantynopola Bartłomiejem I, Patriarchą Rosji Aleksym II i
Patriarchą Rumunii Teoktystem.
W swoim dorobku Ks. Prymas
posiada liczne publikacje książkowe i prasowe.
I.
Samodzielne publikacje książkowe
De conceptu fictionis iuris apud Romanos, Roma 1974.
Lexiculum
prawa rzymskiego. Wybór tekstów łacińskich z tłumaczeniem polskim i
objaśnieniami,
Warszawa 1974.
Przez
sprawiedliwość ku miłości. Listy pasterskie, kazania i przemówienia w pierwszym
roku pasterzowania na stolicy prymasowskiej,
Warszawa 1982.
Kościół
na drogach Ojczyzny. Wybór kazań i homilii z lat 1982-1985,
Poznań - Warszawa 1985.
Chcemy
z tego sprawdzianu wyjść prawdomówni i wiarygodni. Myśl społeczna Kościoła w
nauczaniu Prymasa Polski 1981-1983,
[Warszawa, bdw].
Kościół
i Polonia. Wizyta duszpasterska w Brazylii i Argentynie 1984. Wspomnienia i
kazania,
Poznań - Warszawa 1986.
Umocnieni
nadzieją,
[bmw] 1987.
W
tęczy Franków orzeł i krzyż. Wizyta duszpasterska we Francji
1986,
[Poznań] 1987.
O
Eucharystii. Wybór przemówień z okazji II Kongresu Eucharystycznego w
Polsce,
Warszawa 1987.
Nauczanie
pasterskie 1981-82
(vol. 1), Poznań 1988.
„A
wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie”. Wybór homilii i przemówień
1981-1987,
[Warszawa] 1988.
“Let my call come to you”. A selection of homilies and addresses
1981-1987, translated by Chester. A.
Kisiel, [Warszawa] 1988.
Boże,
coś Polskę posłał nad Tamizę. Wizyta duszpasterska w Wielkiej Brytanii 21 II – 4
III 1985,
Poznań 1988.
Nauczanie
pasterskie 1985
(vol. 4), Poznań 1989.
Nauczanie
społeczne 1981-1986,
Warszawa 1989.
Na
dwóch wybrzeżach. Wizyta duszpasterska w Algierii (15-17 I 1987) i Wybrzeżu
Kości Słoniowej (1-5 III 1987),
Poznań 1990.
U
Przyjaciół Belgów. Wizyta duszpasterska w Belgii 20-26 II 1987,
Poznań 1990.
„I
uwierzyli uczniowie”. Homilie odpustowe na Jasnej Górze
1981-1989,
[Warszawa] 1990.
Zamyślenia
Maryjne,
Warszawa 1990.
Nauczanie
pasterskie 1987
(vol. 6), Poznań 1991.
Słowo
Boże nad Łyną. Wybór przemówień i homilii 1979-1981,
Olsztyn 1991.
Tysiąclecie
wiary świętego Włodzimierza. Wizyty w Związku Radzieckim,
Poznań 1991.
Gniezno
- ciągła odnowa. Homilie i przemówienia wygłoszone w katedrze gnieźnieńskiej
1981-1991,
Gniezno [1991].
Służyć
Ewangelii słowem. Homilie i przemówienia w katedrze warszawskiej
1981-1991,
Warszawa 1991.
Solidarietà. La Polonia che sogniamo, traduzione di Rosangela Libertini, [Roma
1991].
Na
Skałce - na opoce. Homilie o świętym Stanisławie Biskupie i
Męczenniku,
Warszawa 1991.
Niebo
ściągają na ziemię. Homilie o świętych i świątobliwych,
Poznań 1991.
Między
Ewangelią a Konstytucją. Wybór homilii,
Warszawa 1992.
Na
wyspie świętego Patryka. Wizyta duszpasterska w Irlandii 18-23 stycznia 1988.
Wizyta duszpasterska w Wielkiej Brytanii 19-22 września 1989,
Poznań 1992.
Idźmy
do Betlejem,
Warszawa 1992.
Wartości
chrześcijańskie nabywane pod Kalwarią. Kazania pasyjne w kościele Świętego
Krzyża w Warszawie Anno Domini 1993,
[Warszawa 1993].
Nauczanie
pasterskie 1988 (vol.
7), Poznań 1994.
W
blaskach zmartwychwstania,
Warszawa 1994.
Być
znakiem miłości. Homilie i przemówienia do sióstr zakonnych,
Warszawa 1994.
Rodzina
drogą Kościoła,
Warszawa 1995.
Boskie
i cesarskie. Ewangelia wobec polityki. Kazania pasyjne w kościele Świętego
Krzyża w Warszawie Anno Domini 1995,
Warszawa 1995.
„Idzie,
idzie Bóg prawdziwy”.
Kazania w uroczystość Bożego Ciała wygłoszone przed kościołem Świętej Anny w
Warszawie 1982-1994, [Warszawa] 1995.
Le chemins des pèlerins. Choix de sermons et
d`allocutions, traduit du polonais par T.-M. SAS, Paris 1996.
Od
Kalwarii na drogi Europy. Kazania pasyjne w kościele Świętego Krzyża w Warszawie
Anno Domini 1997,
Warszawa 1997.
Święci
idą przez Warszawę,
Warszawa 1997.
Piętnaście
lat posługi prymasowskiej,
Warszawa 1997.
Poles - We enter now the Twenty-First Century!, translation: Regis N. Barwig, Warsaw 1998.
Modlimy
się w kraju Helwetów. Wizyta duszpasterska w Szwajcarii 27 V - 1 VI
1994,
[Poznań] 1998.
Z
krzyżem przez dzieje wierzącej Stolicy. Kazania pasyjne w kościele Świętego
Krzyża w Warszawie Anno Domini 1998,
Warszawa 1998.
Odkrywać
drogi Opatrzności Bożej. Kazania pasyjne w kościele Świętego Krzyża w Warszawie
Roku Pańskiego 1999,
Poznań-Warszawa, 1999.
La speranza a Varsavia si stringe alla Croce. Omelie del tempo di
Passione in S. Croce a Varsavia, traduzione di Margherita Bacigalupo Pokruszyńska, [Pessano
1999].
Listy
pasterskie Prymasa Polski 1981-1996,
[Poznań] 1999.
„Sławny
w męczenników gronie”.
Homilie i przemówienia o świętym Wojciechu, [Gniezno]
1999.
Nauczanie
pasterskie 1995
(vol. 14), Poznań 2000.
Chrystus
wciąż żyje. Rozważania podczas nabożeństwa Drogi Krzyżowej,
Warszawa 2001.
Ściśle
duszpasterskie. Wybór audycji radiowych (2001-2002), Warszawa
2002.
“Caritati in iustitia”. Czynności
pasterskie 1996-2000,
Warszawa 2002.
Opatrzność
pod krzyżem Chrystusa i naszym. Kazania pasyjne w bazylice Świętego Krzyża w
Warszawie Roku Pańskiego 2003, Warszawa
2003.
Z
Jasnogórskiego Szczytu. Homilie głoszone w uroczystości Maryjne (3 maja - 15
sierpnia - 26 sierpnia) 1981-2003,
Jasna Góra - Częstochowa 2004.
II.
Listy pasterskie (wybór)
List
do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej na okazję ingresu do
bazyliki prymasowskiej (13 września 1981 r.)
List
do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na okazję ingresu do
archikatedry metropolitalnej (24 września 1981 r.)
List
do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej z okazji 100. rocznicy
urodzin kardynała Augusta Hlonda (10 października 1981 r.)
Słowo
z modlitwą o zjednoczenie narodu i pokój w Ojczyźnie (11 grudnia
1981r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1982
“Ave crux spes unica”. List
na V niedzielę Wielkiego Postu 1982 r.
Życzenia
na Wielkanoc 1982 r.
Słowo
Prymasa Polski do wiernych o Modlitwie Roku Jubileuszowego w intencji Ojczyzny
(15 kwietnia 1982 r.)
Słowo
do młodzieży (19 maja 1982 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1983 r.
Słowo
do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej o Roku Świętym i przybyciu do
Stolicy obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej w kopii nawiedzenia (9 marca 1983
r.)
Życzenia
Prymasa Polski na Wielkanoc 1983
Słowo
do wiernych Stolicy i Archidiecezji Warszawskiej (9 sierpnia 1983
r.)
Słowo
do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej przed jubileuszowym
nawiedzeniem obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej (wrzesień 1983
r.)
Życzenia
na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1984
Życzenia
na Wielkanoc 1984 r.
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1985
List
pasterski po wizycie w Wielkiej Brytanii (10 marca 1985
r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1985 r.
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1986
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej na
Wielki Post (8 lutego 1986 r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1986 r.
Gdy
otwierają się bramy dla Drugiego Kongresu Eucharystycznego, Warszawa
1986.
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1987
Życzenia
na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1987 dla wiernych obrządku grekokatolickiego w
Polsce
List
pasterski z okazji 200. rocznicy przybycia do Warszawy świętego Klemensa
Hofbauera (25 marca 1987 r.)
Życzenia
na Wielkanoc dla wiernych obrządku grekokatolickiego w Polsce
Życzenia
na Wielkanoc 1987 r.
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej z okazji
beatyfikacji biskupa Michała Kozala i 60. rocznicy I Diecezjalnego Kongresu
Eucharystycznego (4 czerwca 1987 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1988
Życzenia
na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1988 dla wiernych obrządku grekokatolickiego w
Polsce
List
pasterski Prymasa Polski do wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej
na Wielki Post - „O pokucie w Roku Maryjnym” (17 lutego 1988
r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1988 r.
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1989
List
do Polonii po wizycie duszpasterskiej w Australii i Nowej Zelandii (14 stycznia
1989 r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1989 r.
List
pasterski do wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej o rozpoczęciu
procesu beatyfikacyjnego kardynała Stefana Wyszyńskiego Prymasa Polski (22
kwietnia 1989 r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej z okazji nowego
roku katechetycznego (14 sierpnia 1989 r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej z okazji dnia
modlitw o pokój (19 sierpnia 1989 r.)
List
pasterski do wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej na Święto
Niepodległości (11 listopada 1989 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1990
Słowo
pasterskie do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej zapowiadające II
Archidiecezjalny Kongres Eucharystyczny (1 lutego 1990 r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej na
Wielki Post (27 lutego 1990 r.)
Wezwanie
do kapłanów, osób zakonnych i świeckich do współdziałania na rzecz odrodzenia
moralnego przez II Synod Plenarny (17 kwietnia 1990 r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1990 r.
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1991
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej na
Wielki Post (19 stycznia 1991 r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1991 r.
List
pasterski z okazji dwóchsetlecia Konstytucji 3 Maja
List
pasterski do wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej na uroczystość
Chrystusa Króla (6 listopada 1991 r.)
List
adwentowy do polskich dzieci
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1992
List
pasterski do wiernych Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Warszawskiej na Wielki Post
(15 lutego 1992 r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1992 r.
List
pasterski o Synodzie Plenarnym (5 czerwca 1992 r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych
Archidiecezji Warszawskiej na Tydzień Miłosierdzia (23 września 1992
r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych
Archidiecezji Warszawskiej na zakończenie drugiego roku Wielkiej Nowenny (22
listopada 1992 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1993
List
pasterski Prymasa Polski do wiernych Archidiecezji Warszawskiej na Wielki Post
1993 roku - „O nawróceniu w liturgii Eucharystii”
List
do dzieci na Wielki Post (19 lutego 1993 r.)
Życzenia
na Wielkanoc 1993 r.
List
do członków ruchów kościelnych i kół synodalnych (1 lipca 1993
r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na uroczystość
Chrystusa Króla (21 listopada 1993 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1994
Oświadczenie
w sprawie konkordatu i jego ratyfikacji (6 stycznia 1994
r.)
List
pasterski do wiernych Archidiecezji Warszawskiej Wielki Post 1994 roku
Życzenia
na Wielkanoc 1994 r.
List
pasterski do Polonii Szwajcarskiej (27 czerwca 1994 r.)
List
do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej o duchowym przeżyciu sierpnia
(4 lipca 1994 r.)
List
pasterski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na uroczystość
Chrystusa Króla (20 listopada 1994 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1995
List
Prymasa Polski na Wielki Post 1995 roku do wiernych Archidiecezji Warszawskiej -
O osobach zakonnych w misji Kościoła (24 lutego 1995 r.)
Prymas
Polski na Święta Wielkanocne 1995 r. - O posłannictwie
kapłańskim
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1996
List
pasterski Prymasa Polski do kapłanów i wiernych Archidiecezji Warszawskiej na
Wielki Post 1996 r.
Prymas
Polski na Wielkanoc 1996 roku
List
pasterski o nawiedzeniu Archidiecezji Warszawskiej przez figurę Matki Bożej
Fatimskiej (9 sierpnia 1996 r.)
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1997
Prymas
Polski na Święta Wielkanocne 1997 r.
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1998
Prymas
Polski na Wielki Post 1998 r.
Prymas
Polski na Wielkanoc Anno Domini 1998
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 1999
Prymas
Polski na Wielki Post 1999 roku
Prymas
Polski na Wielkanoc 1999 roku
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 2000
Prymas
Polski na Wielkanoc 2000 roku
Prymas
Polski na Boże Narodzenie 2000 roku
List
pasterski na zakończenie Roku Jubileuszowego (31 grudnia 2000
r.)
Prymas
Polski na Wielkanoc 2001 roku
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 2002
Prymas
Polski na Wielkanoc 2002 roku
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 2003
Prymas
Polski na Wielki Post 2003 roku
Prymas
Polski na Wielkanoc 2003 roku
Prymas Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 2004
Prymas Polski na Wielki Post 2004 roku
Prymas Polski na Wielkanoc 2004 roku
Prymas
Polski na Boże Narodzenie i Nowy Rok 2005
Prymas
Polski na Wielki Post 2005 roku
Prymas
Polski na Wielkanoc 2005 roku
III.
Artykuły, recenzje, wykłady, publikacje w pracach zbiorowych
(wybór):
Uroczystości
beatyfikacyjne Ojca M. M. Kolbe, Nasza Rodzina 12 (1971) 12-15.
Dzień
polskich modlitw w Rzymie, 18 października 1971, Nasza Rodzina 12 (1971) 16-19.
Błogosławiony
Ojciec Kolbe. Dzień polskich modlitw w Rzymie, 18 października 1971, Duszpasterz
Polski Zagranicą 23 (1972) 23-29.
Polskie
sądownictwo kościelne w latach 1945-1970, Prawo Kanoniczne 14 (1971) 3-4,
169-225.
Uroczystości
beatyfikacyjne Ojca Maksymiliana Marii Kolbe, Rzym - 17 października 1971,
Duszpasterz Polski Zagranicą 23 (1972) 12-23.
Niektóre
zagadnienia związane z zastosowaniem motu proprio „Matrimonia mixta" do warunków
krajowych, Prawo Kanoniczne 15 (1972) 1-2, 19-36.
Ks.
Edward van Blericq (1895-1946), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4,
293-295.
Ks.
Aleksy Brasse (1901-1956), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4,
295-297.
Ks.
Stanisław Janasik (1882-1942), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4,
297-299.
Ks.
Kazimierz Głowiński (1862-1946), Prawo Kanoniczne 15 (1972) 3-4,
290-300.
Ks.
Feliks Kozłowski - jałmużnik Gniezna, Przewodnik Katolicki 62 (1972)
398-399.
Zawieranie
małżeństw mieszanych. Uwagi praktyczne dla duszpasterzy, Wiadomości
Archidiecezji Gnieźnieńskiej 27 (1972) 3-6. – Toż: Duszpasterz Polski Zagranicą
23 (1972) 457-461.
Ks.
Teodor Taczak (1878-1941), Prawo Kanoniczne 16 (1973) 1-2,
285-288.
Bronił
polskości Kopernika (ks. Ignacy Polkowski), Przewodnik Katolicki 63 (1973)
l9l-192.
Oddany
Bogu i Ojczyźnie (ks. Tadeusz Trzciński), Przewodnik Katolicki 63 (1973)
420-421.
Obecny
stan prawny postępowania o dyspensę od małżeństwa niedopełnionego, Prawo
Kanoniczne 17 (1974) 3-4, 117-130.
Ks.
Edmund Kardynał Dalbor (1869-1926), Prawo Kanoniczne 17 (1974) 3-4,
229-240.
Synod
pastoralny u sąsiadów za Łabą, Przewodnik Katolicki 64 (1974) 8,
4-5.
Rec.:
Encyklopedia Katolicka, t. l, Lublin 1973. - Prawo Kanoniczne 18 (1975) 1-2,
313-317.
Współdziałanie
w Kościele jako zagadnienie prawne po Soborze Watykańskim II, Studia Gnesnensia
1 (1975) 211-227.
Blericq Edward van ks. [w]
Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin 1976.
Brasse
Aleksy ks. [w] Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin 1976.
Rec.: Gutierez A., Il martrimonio. Essenza - fine - amore coniugale, con particolare riferimento alla
donna recisa, Napoli 1974. - Prawo Kanoniczne 19 (1976) 3-4,
270-275.
Rec.:
Osmańczyk E. J., Encyklopedia spraw międzynarodowych i ONZ, Warszawa 1974. -
Prawo Kanoniczne 19 (1976) 3-4, 276-280.
Rektorzy
Seminarium Duchownego w Gnieźnie po roku 1835 (ks. J. K. Dąbrowski, ks. A.
Kidaszewski), Studia Gnesnensia 2 (1976) 345-376.
Początki
polskiej literatury o karności kościelnej - ks. Jan Opieliński 1858-1935, Prawo
Kanoniczne 20 (1977) 3-4, 225-236.
Rec.:
Żurowski M. A., Kanoniczne prawo małżeńskie okresu posoborowego, Katowice 1976.
- Prawo Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 232- 237.
Rec.:
Barberini G., Stati socialisti e confessioni religiose, Milano 1973. - Prawo
Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 268-273.
Rec.:
Encyklopedia Katolicka, t. 2, Lublin 1976. - Prawo Kanoniczne 21 (1978) 1-2,
273-277.
Sprawozdanie
z III Międzynarodowego Kongresu Prawa Kanonicznego, Pamplona 10-15 X 1976, Prawo
Kanoniczne 21 (1978) 1-2, 281-288.
Problemy
identyfikacji Kościoła lokalnego i partykularnego, Prawo Kanoniczne 21 (1978)
3-4, 23-39.
Rektorzy
Seminarium Duchownego w Gnieźnie po roku 1835 (ks. F. Frasunkiewicz), Studia
Gnesnensia 4 (1978) 289-300.
Kardynalski
kapelusz. Wspomnienia z okazji Jubileuszu kardynalstwa (kard. Stefan Wyszyński),
Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie 68 (1978) 85-88.
Opieliński
Jan Nepomucen ks. [w] Polski Słownik Biograficzny 24 (1979)
122-123.
Bielewski
Mieczysław [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 1, Warszawa 1981,
33-34.
Janiszewski
Jan Chryzostom [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 1, Warszawa 1981,
186-187.
Kozłowski
Feliks [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 1, Warszawa 1981,
248-250.
Łagoda
Jan [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981,
13.
Łuczak
Józef [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981,
14-15.
Polkowski
Ignacy [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981,
120-121.
Trzciński
Tadeusz [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981,
219-221.
Wartenberg
Feliks [w] Polscy kanoniści (wiek XIX i XX), t. 2, Warszawa 1981,
225-226.
Blericq
Edward van [w] Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa 1981,
58.
Kowalski
Kazimierz Józef [w] Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa 1981,
368.
Springer
Maria [w] Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa 1981,
688-689.
Taczak
Teodor [w] Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa 1981,
759-760.
Zabłocki
Mateusz Jerzy [w] Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa 1981,
855.
Jan
Paweł II, Prymas i Episkopat Polski o stanie wojennym. Kazania, listy,
przemówienia i komunikaty, opr. P. Raina, Londyn 1982.
Kardynał
Józef Glemp Prymas Polski o swym Poprzedniku na stolicy prymasowskiej [w] Człowiek niezwykłej miary. Ojciec Święty Jan
Paweł II o kardynale Stefanie Wyszyńskim. Kardynał Stefan Wyszyński o sobie.
Kardynał Józef Glemp o kardynale Stefanie Wyszyńskim, red.: M. Plaskacz, A.
Rastawicka, ks. W. Wojdecki, Warszawa 1984, 145-188.
Księża-poeci
wobec nowej ewangelizacji. Poet-Priests vis-a-vis the New Evangelization, [Warszawa
1991].
La formazione religiosa nelle scuole polacche alla luce delle
disposizioni ecclesiastico-civili [w] „Testimone di verità”. Laurea honoris
causa in diritto al Card. Jozef Glemp, [Bari 1994], 20-29.
Zachowanie
tożsamości narodowej a solidarność międzyludzka. The Preservation of National Identity and Interhuman Solidarity,
[Warszawa] 1998.
Identità nazionale e solidarietà fra gli uomini, La Società 8 (1998) 4,
733-743.
Słowa
przeczytane - ciągle czekają na czytelnika, L`Osservatore Romano (Wydanie
polskie) 21 (2000) 4, 48-49.
Służył
cierpieniem i pracą [w] Sługa Boży Stefan kardynał Wyszyński (1901-1981).
Co Kościół i Polska zawdzięczają Prymasowi Tysiąclecia?, praca zbiorowa p. red.
S. Budzyńskiego, I. Burchackiej i A. Mazurka, Warszawa 2000,
79-82.
Obchody
milenijne. Konfrontacja z modlitwą [w] Kardynał Stefan Wyszyński. Prymas
Tysiąclecia - Mąż stanu (1901-1981-2001), red. H. Jerzmański, Warszawa 2001,
15-19.
Nasze
dziękczynienie Świętej Opatrzności Bożej [w] ”Caritati in iustitia”. Dwadzieścia
lat posługi prymasowskiej kardynała Józefa Glempa, praca zbiorowa p. red. S.
Budzyńskiego, I. Burchackiej, A. Mazurka i A. Wieczorka, Warszawa 2001,
69-74.
Służyć
Kościołowi wiernie i przyjaźnie [w] „Fiat voluntas tua”. Arcybiskup Józef
Kowalczyk Nuncjusz Apostolski w Polsce, praca zbiorowa p. red. s. Ewy
Bońkowskiej USJK i A. Mazurka, Warszawa 2002, 5-6.
Szczególny
dar dla Kościoła w Polsce, Ethos 16 (2003) 3-4, 33-36.
Wspomaga przemiany oblicza ziemi, L`Osservatore Romano (Wydanie polskie)
24 (2003) 10, 55.
Z
dumą myśleć o naszej przeszłości [w] Poczet Arcybiskupów Gnieźnieńskich Prymasów
Polski, opr. M. Bronarski, Warszawa 2003, 7.
Jest darem dla świata [w] G. Gałązka, 25 lat Wielkiego Pontyfikatu,
[Marki 2003], 19-20.
Potrafili oddać pełną prawdę o człowieku [w] Mistyczne Średniowiecze,
[Olszanica 2003], 3-4.
Giovanni Paolo II in difesa della famiglia e dei suoi diritti [w]
Giovanni Paolo II. Le vie della giustizia, Roma 2004.
ks. Mirosław Kreczmański